Een decennium lang moest de Chief Data Officer zijn relevantie bepleiten. AI heeft een einde gemaakt aan dat debat. De datafunctie wordt door AI niet verdrongen, maar naar een hoger niveau getild, en heeft nu de status en het budget om die verschuiving te benutten. Maar die verandering verloopt niet overal op dezelfde manier, en een ruimer takenpakket betekent niet automatisch eigenaarschap. In sommige organisaties tekent zich een nog interessantere ontwikkeling af: moet de rol van CDO ook de AI-strategie omvatten, of zijn dit twee aparte mandaten met elk een eigen focus? In dit onderzoek belichten we beide kanten van die vraag en laten we aan de hand van een praktijkvoorbeeld zien hoe één Nederlandse organisatie deze vraag heeft beantwoord.
Een steeds strategischere rol
Eraneos ondervroeg 100 senior data- en AI-leiders in Nederland om te onderzoeken hoe AI hun rol verandert. De data laat zien dat deze rollen nu echte status en echte verantwoordelijkheid dragen. De meeste respondenten rapporteren rechtstreeks aan de CEO of de raad van bestuur en zijn de voornaamste besluitvormers over data en AI. Maar een ruimer takenpakket betekent niet automatisch eigenaarschap. In sommige organisaties ging dat mandaat naar een nieuwe positie in plaats van naar een verbrede CDO-rol. Het onderzoek laat zien dat CDO’s nu met nieuwe prioriteiten en een nieuwe reeks uitdagingen worden geconfronteerd. Dat biedt ook nieuwe kansen voor wie klaar is om die overstap te maken.
"Het beste datafundament levert je geen beloning op, hoe belangrijk het ook is. De komende 18 maanden draaien om meer dan alleen architectuur. De CDO die AI-producten daadwerkelijk in de organisatie weet te integreren, is degene die de verandering leidt."
Belangrijke lessen voor de CDO in het AI-tijdperk
Uit ons onderzoek komen vier belangrijke lessen naar voren:
- Behandel vertrouwen in data als een operationele beheersmaatregel, niet als een hygiëne-metric. Vertrouwen in data is de meestgenoemde barrière in het onderzoek, en hoe langer het wordt behandeld als een metric in een maandrapportage in plaats van als een gate, hoe moeilijker het wordt om te herstellen. Stel kwaliteitsdrempels in die deployment blokkeren, en maak lineage en metadata volledig genoeg om achteraf de vraag ‘waar komt deze beslissing vandaan’ te kunnen beantwoorden.
- Maak de delegatie expliciet. CEO-eigenaarschap van de AI-strategie vertaalt zich niet automatisch in duidelijkheid op operationeel niveau: 69% wil duidelijker eigenaarschap en verantwoordelijkheid, en 74% wil dat AI-governance wordt geformaliseerd. Schrijf op één pagina een overzicht van beslisrechten waarin staat wie een high-risk use case goedkeurt, wie er één kan stopzetten en wat het escalatiepad is.
- Onderwerp je eigen optimisme aan een stresstest. Elk cijfer in het onderzoek is een zelfevaluatie van een senior leider, en C-level executives beoordelen hun organisatie op het gebied van sturing, verantwoordelijkheid en vertrouwen in AI ongeveer 2,3 keer zo positief als specialisten en medewerkers op de werkvloer. Meet vertrouwen in AI op de werkvloer, niet deployment zoals dat van bovenaf wordt gerapporteerd, want deployment is een getal dat het bestuur in zijn eentje kan produceren, maar vertrouwen niet.
- Wees eigenaar van het terrein tussen de fundering en echte adoptie. Bedrijfswaarde aantonen uit data en AI is de meestgenoemde prioriteit in het onderzoek, maar AI-adoptie opschalen staat voor 61% van de AI-leiders in de top drie van prioriteiten, tegenover slechts 21% van de data-leiders. Bouw één roadmap die architectuur- en adoptiemijlpalen in één volgorde samenbrengt, met één persoon die verantwoordelijk is voor de overdracht, zodat het antwoord op de vraag ‘wat heeft AI opgeleverd’ een cijfer is in plaats van een anekdote.
Download het rapport en zie hoe data- en AI-leiders door heel Nederland de rol van CDO opnieuw vormgeven.
