De uitdaging
Nu de Europese Unie zich inzet om in 2050 klimaatneutraal te zijn, wordt het goederenvervoer per spoor steeds meer beschouwd als een pijler van duurzame logistiek. Overheden en spoorvervoerders zoeken naar manieren om vracht van zware vrachtwagens naar schone, emissiearme goederentreinen over te hevelen. Europa beschikt bovendien al over het dichtste spoorwegnet ter wereld, waardoor uitbreiding van de infrastructuur vaak geen optie is. Daarom is het essentieel om op de bestaande, drukke sporen veel meer treinen veilig te laten rijden.
Een veelbelovende oplossing voor deze uitdaging is Automated Train Operation (ATO). Deze technologie maakt het mogelijk om bestaande locomotieven achteraf uit te rusten met op afstand bedienbare, geautomatiseerde functies of om bij nieuwbouw van treinen direct te voldoen aan ATO-specificaties. Hierdoor kunnen tot twee keer zoveel treinen tegelijkertijd veilig rijden, omdat geautomatiseerde treinen dichter op elkaar kunnen rijden dan menselijke machinisten, met een lager risico op botsingen dankzij slimme remsystemen. Bovendien levert ATO spoorwegmaatschappijen voordelen op zoals lager energieverbruik, betere operationele efficiëntie en lagere kosten.
Onze klant, een grote regionale spoorvervoerder, kreeg van de overheid de opdracht om prototypes van ATO-locomotieven en een op afstand bediend besturingssysteem te ontwikkelen, en deze gedurende een jaar te testen om de ATO-specificaties te valideren. Dit complexe project vereiste een aanbesteding waarbij uiteenlopende technische expertise en strategische ondersteuning voor de juiste leverancierskeuze noodzakelijk waren. Daarnaast ondersteunden wij de klant bij het selecteren, inwerken en aansturen van leveranciers in alle projectfasen. Omdat het project met overheidsfinanciering plaatsvond, moest voldaan worden aan strenge eisen op het gebied van transparantie en rapportage. Het bedrijf koos Eraneos als strategische partner voor programmamanagement, om vanaf het begin te ondersteunen.
De aanpak
Onze samenwerking begon in 2022, kort nadat onze klant de opdracht had gekregen om een ATO-prototype te ontwikkelen. Met de ondersteuning van ons team besloot de klant twee aparte aanbestedingen uit te schrijven: één voor de ATO-locomotieven zelf en één voor het systeem voor bediening op afstand. We hielpen de klant bij het opstellen van technische criteria voor het selecteren van de juiste partners.
Daarnaast bracht de klant ook eigen strategische criteria in het selectieproces, waarbij bijvoorbeeld veel waarde werd gehecht aan een mix van grote, internationale leveranciers en kleinere, regionale spelers uit het startup-ecosysteem. Deze combinatie moest zorgen voor zowel de benodigde technische capaciteiten als de innovatieve mindset die een project van deze omvang vereist. Daarnaast moesten alle leveranciers voldoen aan strenge budgettaire en transparantievoorschriften, aangezien het project met publieke middelen werd gefinancierd. We ondersteunden de klant gedurende het hele aanbestedingsproces, totdat uiteindelijk een wereldwijde technologieleverancier werd geselecteerd voor de ontwikkeling van de ATO-locomotieven en een netwerk van start-uppartners voor het op afstand bedieningssysteem.
Na het succesvolle aanbestedingsproces vroeg de klant ons team om ondersteuning bij het onboarden en managen van de nieuwe leveranciers. Naast het opzetten van een governance-structuur hebben we een projectmanagementbureau opgezet om toezicht te houden op alle projectdocumentatie, samen met een samenwerkingsplatform. We verzorgden het volledige programmamanagement, inclusief leveranciersmanagement en budgetbewaking. Naarmate het project vorderde, speelden we een belangrijke rol in het afstemmen van alle partners op de strategische en compliance-gerelateerde doelstellingen. Ons team richtte zich op het waarborgen van een soepele en effectieve samenwerking tussen alle betrokken partijen.
“Dit project laat zien dat automatisering in het goederenvervoer per spoor niet langer een langetermijnvisie is, maar een haalbaar doel.”
Het resultaat
Het project is nog in uitvoering en werkt toe naar een belangrijke mijlpaal: de start van een operationele proef van een jaar op een belangrijke internationale goederencorridor. Twee bestaande goederentreinen worden uitgerust met ATO-mogelijkheden en functies voor supervisie op afstand. Deze testvoertuigen zullen gedurende een jaar onder reële omstandigheden worden ingezet om aan te tonen dat de nieuwe systemen in verschillende seizoenen, weersomstandigheden en bedrijfsomgevingen betrouwbaar functioneren.
Tijdens de proef bewaakt het projectteam de veiligheid door te allen tijde ervaren machinisten aan boord te houden als back-up. De geautomatiseerde systemen regelen tractie en remmen, maar menselijke operators blijven verantwoordelijk voor het monitoren van de spooromstandigheden en nemen indien nodig het stuur over. Ook zal het team het systeem voor supervisie op afstand testen in gecontroleerde scenario’s.
Dit project helpt onze klant meerdere strategische doelen te bereiken. Enerzijds toont het de technische haalbaarheid van ATO voor het goederenvervoer per spoor aan. Tegelijkertijd is het een eerste stap richting de retrofit van een groter deel van de uitgebreide locomotievenvloot van onze klant, zodat deze klaar is voor een duurzamere toekomst. Bovendien draagt het bij aan het vaststellen van Europese ATO-specificaties, waardoor exploitanten in heel Europa met vertrouwen locomotieven kunnen aanpassen of aanschaffen, in de wetenschap dat ze de benodigde ontheffingen krijgen om op het spoorwegnet te mogen rijden.
Dankzij de gestructureerde en samenwerkende aanpak van het programmamanagement heeft het team van Eraneos de klant geholpen aanzienlijke vooruitgang te boeken bij deze complexe en strategisch belangrijke transformatie. Dit project illustreert hoe wij spoorwegvervoerders ondersteunen bij het integreren van opkomende automatiseringstechnologieën in legacy-systemen, zonder concessies te doen aan veiligheid en operationele integriteit. Het laat zien dat automatisering in het goederenvervoer per spoor geen verre toekomstvisie meer is, maar een haalbaar doel.